Khô mắt là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị hiệu quả

10/04/2026

Kiến thức nhãn khoa

Khô mắt là gì?

Khô mắt (Dry eyes) là sự rối loạn của màng phim nước mắt, dẫn đến tình trạng nước mắt bay hơi nhanh, từ đó không còn đủ để bôi trơn, bảo vệ bề mặt nhãn cầu và nuôi dưỡng giác mạc, gây ra cảm giác khó chịu cho đôi mắt.

Màng phim nước mắt gồm 3 lớp:

Lớp mỡ: Giảm bốc hơi nước mắt
Lớp nước: Cung cấp oxy, làm sạch và bảo vệ giác mạc
Lớp nhầy: Giúp nước mắt dàn đều trên bề mặt mắt

Ba lớp này phối hợp để giữ mắt luôn ẩm và khỏe. Khi một trong các lớp bị rối loạn, mắt sẽ trở nên khô, dễ kích ứng và giảm khả năng bảo vệ tự nhiên. Khô mắt không chỉ gây khó chịu mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt, công việc và chất lượng cuộc sống.

Tình trạng khô mắt thường hay gặp

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ gây khô mắt

Khô mắt thường xuất phát từ 2 nguyên nhân chính:

Thiếu nước mắt
Chất lượng nước mắt kém (dễ bay hơi)

Khô mắt có rất nhiều nguyên nhân

Ngoài ra, một số yếu tố làm tăng nguy cơ khô mắt gồm:

Phụ nữ trong giai đoạn mãn kinh
Tổn thương tuyến lệ hoặc từng xạ trị vùng mắt
Thiếu lớp mỡ bảo vệ khiến nước mắt bay hơi nhanh
Giảm tần suất chớp mắt (làm việc máy tính, đọc sách lâu, lái xe…)
Môi trường khô, nhiều gió, điều hòa hoặc khói bụi
Một số bệnh lý như hội chứng Sjögren, viêm khớp dạng thấp, lupus
Tác dụng phụ của thuốc (an thần, lợi tiểu, kháng histamine…)
Cơ thể mất nước

Triệu chứng thường gặp của khô mắt

Một dấu hiệu “ngược đời” nhưng rất phổ biến là khô mắt lại hay chảy nước mắt sống. Nguyên nhân là do mắt phản ứng quá mức, nhưng nước mắt tiết ra lại không đủ chất lượng để giữ ẩm.

Các triệu chứng điển hình gồm:

Ngứa, rát, cộm như có dị vật trong mắt
Nhạy cảm với ánh sáng
Đau nhói, mỏi mắt, nhìn mờ
Chảy nước mắt nhiều khi kích ứng
Nhìn mờ tái đi tái lại

Trong trường hợp nặng (hiếm gặp), khô mắt kéo dài có thể gây:

Tổn thương giác mạc
Loét hoặc nhiễm trùng mắt
Ảnh hưởng nghiêm trọng đến thị lực

Chẩn đoán khô mắt như thế nào?

Để xác định chính xác tình trạng khô mắt, bác sĩ sẽ thực hiện các kiểm tra chuyên sâu như:

Test Schirmer: Đo lượng nước mắt tiết ra
TBUT (Thời gian vỡ phim nước mắt): Đánh giá độ ổn định của lớp nước mắt

Ngoài ra, bác sĩ có thể kiểm tra thêm các bệnh lý liên quan như hội chứng Sjögren nếu có dấu hiệu đi kèm.

Điều trị khô mắt hiệu quả

Khô mắt là bệnh mạn tính, khó điều trị dứt điểm. Mục tiêu điều trị là giảm triệu chứng và duy trì độ ẩm cho mắt.

Các phương pháp phổ biến gồm:

Nước mắt nhân tạo: Bổ sung độ ẩm, giảm khô rát
Giữ độ ẩm môi trường: Dùng máy tạo ẩm, tránh không khí khô
Điều trị viêm bờ mi (nếu có)
Nút điểm lệ: Giữ nước mắt lâu hơn trên bề mặt mắt
Phẫu thuật (trường hợp nặng): Giảm bay hơi nước mắt

Cách phòng ngừa khô mắt hiệu quả

Trước hết, chớp mắt là một hành động nhỏ nhưng có vai trò quyết định trong việc duy trì độ ẩm tự nhiên của mắt. Khi tập trung nhìn vào màn hình điện thoại hoặc máy tính, tần suất chớp mắt thường giảm đáng kể, khiến nước mắt bay hơi nhanh hơn. Việc chủ động chớp mắt chậm và đầy đủ tuy đơn giản nhưng mang lại hiệu quả rõ rệt nếu duy trì thường xuyên.

Một yếu tố quan trọng khác là việc sử dụng nước mắt nhân tạo đúng cách. Nhiều người chỉ nhỏ khi cảm thấy khó chịu, nhưng lúc đó bề mặt mắt đã bị kích thích. Việc sử dụng đều đặn theo hướng dẫn sẽ giúp duy trì độ ẩm ổn định và bảo vệ mắt tốt hơn.

Nhỏ nước mắt nhân tạo tránh khô mắt

Bên cạnh đó, môi trường xung quanh cũng ảnh hưởng trực tiếp đến tình trạng khô mắt. Gió, điều hòa hay khói bụi đều có thể làm mắt mất ẩm nhanh hơn. Để hạn chế tác động này, nên đeo kính bảo vệ khi ra ngoài, tránh để luồng gió điều hòa thổi trực tiếp vào mắt và tăng độ ẩm không khí trong phòng làm việc.

Cuối cùng, chăm sóc mắt không chỉ dừng lại ở bên ngoài mà còn cần được nuôi dưỡng từ bên trong. Khi chất lượng nước mắt suy giảm, các biện pháp hỗ trợ bên ngoài chỉ mang tính tạm thời. Việc bổ sung Omega-3, vitamin A và Lutein có thể giúp cải thiện chất lượng nước mắt, từ đó bảo vệ bề mặt mắt một cách bền vững.